برگی از تاریخ بلوچستان - سرزمین نخل و دریا

Hammal Son of Jihand 

ارسلان دژکام

 همل فرزند جیهند پهلوانی است که نامی ماندگار در ادبیات شفاهی، داستان های مردمی و اشعار حماسی بلوچستان دارد. پانصدسال سال پیش بود که همل در تاریخ ایران ظهور کرد و نقشی ماندگار از خود به یادگار نهاد. او با اخلاق پهلوانی و آداب  عیاری به حمایت از بی پناهان  و رسیدگی به امور محرومان می پرداخت. دولت مرکزی ایران در آن سال ها گرفتار پریشانی و آشفتگی بود . از این رو اشغالگران پرتغالی که با سلاح آتشین در سواحل دریای مکران (امروزه دریای عمان) پیاده می شدند تنها با مقاومت‌های محلی روبه رو بودند.

همل از مردان توانا و غیور سواحل جنوب از قبیله هوت و از میان مردم بلوچ به میدان آمد. او راه های زمینی، دریایی و سواحل جنوبی ایران را به خوبی می شناخت و در میان مردم از پایگاه و جایگاه ویژه ای برخوردار بود.  به زودی گروه های وسیعی از دلاوران پیرامون او جمع شدند و یورش به دشمن را آغاز کردند. این جنگ و گریز سال ها به طول انجامید و بسیاری از مرزهای آبی جنوب کشور را دربرگرفت. توپ های آتشین نیزنتوانست شعله این قیام را خاموش کند.  همل با کمک قبایل و مردم در همه جا حاضر بود و بر دشمن یورش می برد.هر چند از پایان زندگانی  همل  آگاهی چندانی در دسترس نیست ولی نام و یاد او در افسانه ها، لالایی ها و ترانه های محلی در «لارو، پشت تاکی، نازینک» باقی مانده است. در آخرین گزارش ها درباره همل گفته شده است که او برای دفاع از ایران با گروهی از یاران خود به دریای مکران (عمان) زد و در دریا ناپدید شد.  تاریخ در این زمینه خاموش است، اما داستان های مردم درباره همل بیان می کند که او تا پایان عمر با دشمن سر آشتی نداشت چنان که در اسارت هم به پیشنهادها و امتیازهای فراوان بیگانگان متجاوز روی خوش نشان نداد